فن صنعتی یا هواکش صنعتی

پس از توسعه روزافزون بخش‌های صنعتی، کارشناسان و طراحان به این نتیجه رسیدند که تجهیزات صنعتی برای دستیابی به بازدهی بالا، نیازمند شرایط دمایی و تهویه مناسب در حین کار هستند. با ظهور سرورهای بزرگ و استفاده گسترده از رایانه‌های مجهز به پردازنده‌های قدرتمند، اهمیت تهویه استاندارد بیش از گذشته احساس شد. در همین راستا، گروه صنعتی رادفر با بهره‌گیری از دانش فنی و تجربه تخصصی، اقدام به طراحی و تولید انواع هواکش صنعتی متناسب با کاربردها و نیازهای متنوع صنایع نمود.

هواکش صنعتی چیست؟

هواکش صنعتی یکی از تجهیزات کلیدی و ضروری برای انتقال و سیرکوله کردن هوا در محیط‌های کاری است و توانایی بالایی در جابجایی حجم زیادی از هوا و حذف آلاینده‌ها دارد. این دستگاه که نوعی توربوماشین محسوب می‌شود، با استفاده از تیغه‌های خود به هوا انرژی داده و آن را به جریان می‌اندازد. وظیفه اصلی هواکش، پاکسازی هوای محیط از گردوغبار و آلودگی و جایگزینی آن با هوای سالم است. هواکش‌ها انواع مختلفی دارند که در این میان، هواکش صنعتی یکی از پرکاربردترین آن‌ها به شمار می‌رود و همان‌طور که از نامش پیداست، در محیط‌های صنعتی مانند کارخانجات، کارگاه‌ها و حتی بخش‌های تاسیسات و موتورخانه نقش مهمی ایفا می‌کند.

انواع هواکش صنعتی

به طور کلی، هواکش صنعتی در دو دسته اصلی کوچک و بزرگ تولید می‌شود. نوع کوچک آن بیشتر برای محیط‌های صنعتی با ابعاد محدود مناسب است، در حالی که مدل‌های بزرگ برای فضاهای وسیع‌تر مانند کارخانجات و کارخانه خوراک دام کاربرد دارند. این تجهیزات علاوه بر کمک به تنظیم دمای محیط، نقش مهمی در کاهش خطرات احتمالی مانند آتش‌سوزی و مشکلات مرتبط ایفا می‌کنند. هرچند هواکش صنعتی در برخی موارد برای محیط‌های خانگی نیز استفاده می‌شود، اما بیشترین بهره‌برداری از آن در فضاهای صنعتی صورت می‌گیرد.

هواکش آکسیال کانالی

هواکش آکسیال کانالی که به آن فن آکسیال کانالی نیز می‌گویند، عمل تهویه هوا را از طریق اتصال به کانال انجام می‌دهد. این نوع هواکش‌ها هم به صورت مکنده و هم به صورت دمنده به کار رفته و پروانه آن معمولا از چهار تا هشت پره تشکیل شده است. این نوع هواکش بیشتر در محیط‌های دارای فشار متوسط کاربرد داشته و یکی از پرکاربردترین هواکش‌ها در صنعت به شمار می‌روند. نحوه عملکرد هواکش آکسیال کانالی به این صورت است که جریان هوا به وسیله پروانه هواکش به داخل محیط صنعتی دمیده یا مکیده خواهد شد. دمیده یا مکیده شدن جریان هوا نیز بستگی به نوع کاربرد هواکش آکسیال کانالی در محیط مذکور دارد.

هواکش آکسیال سقفی

نوع دیگر از هواکش صنعتی، هواکش آکسیال سقفی بوده که به آن فن سقفی یا فن آکسیال سقفی نیز می‌گویند. این نوع هواکش‌ها نیز کاربرد قابل‌توجهی در صنعت دارند.

عملکرد این نوع هواکش‌ها به گونه‌ای است که باید در پشت‌بام یا سقف تعبیه شود که اصطلاحاً به آن فن پشت‌بامی نیز می‌گویند هواکش آکسیال سقفی نیز همانند نوع کانالی آن هم به صورت مکنده و هم به صورت دمنده به کار می‌روند. کارخانجات و محیط‌های صنعتی بهترین مراکز برای استفاده از این نوع هواکش‌ها هستند. استفاده از کانال در این نوع هواکش‌ها باعث می‌شود که عملکرد هواکش بالا برود.

فن صنعتی

فن‌ها بسته به عملکردشان به دو نوع هواکش خانگی و صنعتی تقسیم می‌شوند. هواکش‌های خانگی در مقیاس‌های کوچک و متوسط هستند و بیشتر کاربرد مسکونی، اداری، و تجاری دارند. هواکش‌های صنعتی اما فن‌های بزرگ هستند که در بخش‌های صنعتی و حمل‌ونقل به کار می‌روند.

هواکش‌ها انواع مختلفی دارند که عبارت‌اند از:

هواکش‌های خانگی

هواکش‌های ساختمانی

هواکش‌های صنعتی

هواکش آکسیال؛ که معمولاً برای انتقال هوای موجود بین دو مکان به کار می‌رود.

هواکش سانتریفیوژ بکوارد؛ که این نوع هواکش‌ها دو مدل یک طرفه و دو طرفه دارند و فشار استاتیکی در مکنده و دمنده ایجاد می‌کنند.

هواکش سانتریفیوژ فوروارد؛ که دو مدل یک طرفه و دوطرفه دارد و فشار استاتیکی در دمنده‌ی سیستم تولید می‌کند.

هواکش سانتریفیوژ رادیال؛ که کار این هواکش‌ها ایجاد مکش در مکنده است.

هواکش‌های سانتریفیوژ قوی؛ که این مدل فن‌ها با فشار استاتیکی زیاد و حجم هوای کم به‌عنوان کمپرسور هوا در بخش‌های مختلف صنعت استفاده می‌شوند.

انواع فن صنعتی

انواع فن صنعتی به طور کلی در دو دسته کلی طبقه بندی می‌شوند؛ فن صنعتی سانتریفوژ یا جریان شعاعی و هواکش صنعتی جریان محوری.

فن سانتریفوژ (Centrifugal)

این فن تشکیل شده است از یک محور گردنده با تعدادی تیغه شعاعی که در داخل محفظه­ای حلزونی قرار گرفته‌اند. هوا در جهت محور فن وارد و در جهت عمود بر محور خارج می‌شود. این فنها بر حسب انحناء تیغه ها به سه دسته تقسیم می شوند.

فن فوروارد با تیغه‌های خم جلو (Forward-Curved Blades)

در این نوع فن انحناء تیغه‌ها در جهت چرخش محور است، به طوری که در منحنی مشخصه این نوع فن دیده می‌شود، فشار استاتیک فن با افزایش دهش فن تا میزان ۲۰­% ظرفیت آن، کاهش یافته و سپس با افزایش دهش تا میزان ۴۰% ظرفیت فن، افزایش می­یابد. از این نقطه به بعد با افزایش دبی هوا، فشار استاتیک فن به شدت افت می‌کند. همچنین با افزایش دبی هوا، قدرت فزونی خواهد یافت. دهش فن به وسیله دمپر تنظیم می‌شود.

فن بکوارد با تیغه‌های خم عقب (Backward-Curved Blades)

در این نوع فن  انحناء تیغه‌ها به سمت عقب یعنی خلاف جهت چرخش محور است. با نگاهی به منحنی مشخصه این نوع فن درمی‌یابیم که فشار استاتیک با افزایش دهش هوا تا میزان ۲۰٪ ظرفیت فن افزایش یافته و سپس با افزایش دهش، نقصان می یابد. قدرت نیز با افزایش دبی تا میزان ۶۵% ظرفیت فن، فزونی یافته و از آن به بعد روبه نقصان می‌گذارد.

فن شعاعی یا رادیال (Radial)

در این نوع فن  تیغه‌ها دارای انحناء نیستند. از منحنی مشخصه این فن  چنین برمی‌آید که همزمان با افزایش دهش هوا قدرت متناسبأ فزونی می‌یابد. از این رو همچنان که میزان هوای خروجی از فن افزایش یافته به ۱۰۰­% نزدیک می‌شود، امکان قرار گرفتن موتور تحت اضافه بار وجود دارد و فنی که تحت اضافه بار کار کند، سروصدا خواهد داشت.

اصولاً فن های رادیال از نظر خصوصیات، چیزی بین دو نوع قبلی هستند و به دلیل نداشتن ویژگی‌های دلخواه، به ندرت در تأسیسات تهویه مطبوع به کار می‌روند.

فن های جریان محوری (Axial Flow Fans)

این فن ها که هوا را به موازات محور خود جریان می‌دهند بر چند نوع‌اند

موارد مصرف فن صنعتی

در بخش هایی از صنعت که به هوای مداوم گاز و یا تخلیه دائمی احتیاج باشد،فن صنعتی گزینه مناسبی برای استفاده است. هواکش صنعتی عموما در مصارفی مانند خروج گاز های احتراق، تهویه صنعتی، هوا رسانی، فرایند تخلیه دود، جابجایی ذرات، سیستم های برودتی و سرمایشی، کاهش رطوبت محیط و این چنین کاربردهایی مورد استفاده قرار می گیرد. در زیر به تعداد از صنایعی که بیشتر مصرف هواکش صنعتی را دارند اشاره شده است:

صنایعی که آلودگی هوا در محیط آنها زیاد است

صنایع فلزی از جمله فولاد و فلزات رنگین

کارخانه جات تولید سیمان

صنایع استخراج و معدنی

پتروشیمی

صنایع موادی غذایی و آشامیدنی